Beton met goede LCA

Uit Duurzaam Beton
Ga naar: navigatie, zoeken

Naarmate gebouwen steeds meer energieneutraal worden, wordt de materiaal-gebonden milieubelasting in relatieve zin steeds belangrijker. Om de materiaal-gebonden milieu-belasting te kunnen vaststellen wordt gebruik gemaakt van de LCA: LevensCyclusAnalyse. Daarbij worden voor alle levensfasen van een materiaal (van grondstofwinning, productie, gebruik, sloop/demontage, recycling/hergebruik tot finale afvalverwerking) de milieueffecten vastgesteld. Deze milieueffecten hebben betrekking op emissies (uitstoot van voor mens en milieu schadelijke stoffen), uitputting van grondstoffen en energiedragers, en landgebruik.

In onderstaande tabel zijn de milieueffectcategorieën opgenomen die volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie van Gebouwen en GWW-werken in beschouwing moeten worden genomen:

LCA.jpg

Voor elk milieueffect zijn milieukosten, ook wel ‘schaduwkosten’ genoemd, bepaald per eenheid. Deze milieukosten geven een indicatie van de maatschappelijke kosten voor het bestrijden van de gevolgen (emissie en uitputting) van een milieueffect. Om de materiaal-gebonden milieubelasting van een draagconstructie van een gebouw in één getal te kunnen uitdrukken, berekenen we de totale milieukosten die horen bij de toegepaste constructiematerialen en de daarbij behorende hoeveelheden. De milieukosten moeten worden vastgesteld conform de door het Bouwbesluit 2012 aangewezen "Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken”, inclusief de daarin opgenomen geharmoniseerde Nationale Milieudatabase. In deze database zijn voor de meest toegepaste bouwmaterialen hun zogenaamde milieuprofielen opgenomen: de materiaal-specifieke waarden voor de in tabel 1 genoemde milieueffecten. Per constructie-onderdeel wordt het milieuprofiel (met de in equivalenten uitgedrukte milieueffecten) vermenigvuldigd met de milieukosten getallen per milieueffect (volgens tabel 1) en daarna vermenigvuldigd met de massa van het constructie-onderdeel. Door het sommeren van alle milieukosten ontstaat een totaal milieukosten plaatje, met een gewogen score in één getal.

In formulevorm:

Totale milieukosten = Σ {massa x Σ (milieukosten milieueffect x milieuprofiel)}

Bekijken we de milieukosten van de meest voorkomende ‘constructiematerialen’ staal en beton(mortel), dan zien we dat het broeikaseffect de grootste bijdrage levert in de milieubelasting van deze materialen. Bij constructiestaal bepaalt het broeikaseffect ten gevolge van de emissie van CO2 voor 67% (59% bij beschouwing van de volledige levensloop) de milieukosten, en bij betonmortel voor 56% (zie tabel 3). Op de tweede plaats komt de verzuring ten gevolge van de emissie van SO2. Dit zwaveldioxide komt hoofdzakelijk vrij bij de verbranding van kolen en olie, en is daarmee voor een belangrijk deel gerelateerd aan de emissie van CO2.

LCABETON.jpg


Van LCA naar MCA

Investeer als overheid in onderzoek, en onderzoek welke kenmerken een materiaal circulair maken, maak dit meetbaar en zet in op verbreding en vernieuwing van de Life Cycle Assessment-methodiek om circulariteit hierin te integreren. Hierbij moet het mogelijk worden de milieu impact over meerdere cycli te meten. We kunnen in dit verhaal niet tevreden zijn met recycling, veel belangrijker is dat we afvalstromen kunnen valoriseren of up-cyclen. Hoe ontwerpen we een materiaal of product met optimaal waardebehoud op materiaalniveau voor een volgende cyclus. Bij deze aanpassing van de LCA gaat het om een objectief toetsingsinstrument te verkrijgen voor een meting over meerdere cycli, dit moet een begrijpelijk systeem zijn dat een brede toepassing heeft. Voor de bouw zou het ideaal zijn om hier ook de milieuprestatie gebouwen aan te koppelen. Ontwikkel een LCA met daarin het circulaire aspect en de impact over meerdere cycli ofwel Multi Cycle Assessment (MCA)